Psychiatra w Sandałach

W tym odcinku dowiesz się, jak ADHD u dorosłych może zostać przeoczone, gdy na pierwszy plan wysuwają się objawy lęku i depresji. Opowiadam historię pacjentki, u której przez lata leczono depresję i zaburzenia lękowe, nie dostrzegając ukrytego ADHD. Dzięki temu podcastowi zrozumiesz, dlaczego czasem standardowe leczenie nie przynosi pełnej poprawy – i jak odkrycie oraz terapia współistniejącego ADHD mogą diametralnie zmienić sytuację na lepsze. To ważny odcinek dla każdego, kto zmaga się z depresją lub lękiem i podejrzewa, że w tle może kryć się coś jeszcze. Usłyszysz o podejściu do złożonego leczenia „dwóch w jednym” i otrzymasz praktyczne wskazówki, jak poprawić jakość życia przy takich współistniejących zaburzeniach.
Wybrane publikacje naukowe (referencje):# Kessler R.C. et al. (2006). The prevalence and correlates of adult ADHD in the United States: Results from the National Comorbidity Survey Replication. American Journal of Psychiatry, 163(4), 716–723.# Katzman M.A., Bilkey T.S., Chokka P.R., Fallu A., Klassen L.J. (2017). Adult ADHD and comorbid disorders: clinical implications of a dimensional approach. BMC Psychiatry, 17: 302.# Lee D.Y., Kim C., Shin Y., Park R.W. (2024). Combined methylphenidate and selective serotonin reuptake inhibitors in adults with ADHD. JAMA Network Open, 7(10): e2438398.

Dlaczego warto posłuchać tego odcinka?Poznasz konkretne fakty pokazujące, w których obszarach życia same leki zmieniają niewiele i dlaczego tak się dzieje.Dowiesz się, jakie elementy uzupełniają działanie farmakoterapii i podnoszą jakość życia z ADHD.Usłyszysz przystępne wyjaśnienia oparte na badaniach, bez trudnego żargonu medycznego.Odcinek pomaga zrozumieć, że proszenie o szersze wsparcie to świadomy krok ku skutecznej terapii, a nie wyraz słabości.To krótka, skondensowana dawka wiedzy i refleksji, która może stać się impulsem do kolejnych, korzystnych decyzji terapeutycznych.
Najważniejsze publikacje:# Cortese S, Adamo N, Giovane CD, et al. Comparative efficacy and tolerability of medications for ADHD in children, adolescents, and adults: a systematic review and network meta‑analysis. Lancet Psychiatry. 2018;5(9):727‑738.Dlaczego ważne? – Największa dotychczas sieciowa metaanaliza leków na ADHD; pokazuje, że farmakoterapia skutecznie redukuje objawy, ale ma ograniczony wpływ na szersze funkcjonowanie i różni się profilem działań niepożądanych.
# Faraone SV, Banaschewski T, Coghill D, et al. The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 evidence‑based conclusions about the disorder. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. 2021;128:789‑818.Dlaczego ważne? – Globalny konsensus ekspertów podkreślający konieczność multimodalnego (farmakologiczno‑psychospołecznego) leczenia ADHD, zwłaszcza u dorosłych z współchorobowościami lękowymi i depresyjnymi.
# Safren SA, Sprich S, Mimiaga MJ, Surman C, Knouse L, Groves M, Otto MW. Cognitive behavioral therapy vs relaxation with educational support for medication‑treated adults with ADHD and persistent symptoms: a randomized controlled trial. JAMA. 2010;304(8):875‑880.Dlaczego ważne? – Klasyczne RCT wykazujące, że CBT dodane do farmakoterapii poprawia organizację, kontrolę emocji i funkcjonowanie społeczne lepiej niż sama farmakoterapia.
# Philipsen A, Jans T, Graf E, et al. Effects of group cognitive‑behavioral psychotherapy compared with a wait‑list control in adult ADHD: a multicenter randomized controlled trial. JAMA Psychiatry. 2010;67(8):961‑968.Dlaczego ważne? – Wieloośrodkowe badanie potwierdzające, że grupowa CBT jako dodatek do leczenia farmakologicznego przynosi znaczącą, trwałą poprawę objawów i jakości życia, co wzmacnia przesłanie odcinka o konieczności uzupełniania leków interwencjami psychospołecznymi.

W odcinku usłyszysz, w jaki sposób psychoedukacja i konkretne techniki otwierają przestrzeń na trwałą zmianę regulacji emocji. Dowiesz się też, jak względnie proste strategie – od mindfulness po restrukturyzację poznawczą – mogą przełamać ruminacje, obniżyć impulsywność i przywrócić poczucie sprawczości. Jeśli chcesz usłyszeć, jak z pozornego chaosu rodzi się spójny plan pracy nad sobą, ten materiał jest właśnie dla Ciebie.
Kluczowe publikacje:
1. Shaw P., Stringaris A., Nigg J., Willcutt E. *Emotion Dysregulation in Attention Deficit Hyperactivity Disorder.* **American Journal of Psychiatry**, 171(3), 2014.
2. Lenzi F, Cortese S, Harris J, Masi G. Pharmacotherapy of emotional dysregulation in adults with ADHD: A systematic review and meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev. 2018 Jan;84:359-367. doi: 10.1016/j.neubiorev.2017.08.010. Epub 2017 Aug 26. PMID: 28837827.
3. Cortese S, Kelly C, Chabernaud C, Proal E, Di Martino A, Milham MP, Castellanos FX. Toward systems neuroscience of ADHD: a meta-analysis of 55 fMRI studies. Am J Psychiatry. 2012 Oct;169(10):1038-55. doi: 10.1176/appi.ajp.2012.11101521. PMID: 22983386; PMCID: PMC3879048.

Czy Twój umysł zapętla się na kanale „dramat 24/7”, a każda drobna porażka natychmiast zamienia się w katastrofę? W tym i kolejnym odcinku pokazuję, jak ADHD u dorosłych napędza ruminacje, impulsywne wybuchy i pogoń za szybką ulgą — oraz co możesz zrobić, by zatrzymać tę karuzelę. A w kolejnym czwartym odcinku opowiem o konkretnych, sprawdzonych metodach przywracania kontroli nad własnym umysłem.
Kluczowe publikacje:
1. Shaw P., Stringaris A., Nigg J., Willcutt E. *Emotion Dysregulation in Attention Deficit Hyperactivity Disorder.* **American Journal of Psychiatry**, 171(3), 2014.
2. Lenzi F, Cortese S, Harris J, Masi G. Pharmacotherapy of emotional dysregulation in adults with ADHD: A systematic review and meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev. 2018 Jan;84:359-367. doi: 10.1016/j.neubiorev.2017.08.010. Epub 2017 Aug 26. PMID: 28837827.
3. Cortese S, Kelly C, Chabernaud C, Proal E, Di Martino A, Milham MP, Castellanos FX. Toward systems neuroscience of ADHD: a meta-analysis of 55 fMRI studies. Am J Psychiatry. 2012 Oct;169(10):1038-55. doi: 10.1176/appi.ajp.2012.11101521. PMID: 22983386; PMCID: PMC3879048.

Zastanawiasz się, dlaczego Piotr ‑ podobnie jak wielu dorosłych z ADHD – raz tłumi złość, a innym razem wybucha nią jak wulkan? Ten odcinek odsłania kulisy pięciu najczęstszych, często nieuświadamianych strategii regulacji emocji i pokazuje, co naprawdę dzieje się pod „pokrywką” garnka, zanim para znajdzie ujście. Dowiesz się, która z tych strategii podsyca ogień, a która może być punktem wyjścia do zmiany – i dlaczego zrozumienie różnicy bywa pierwszym krokiem do poprawy zdrowia psychicznego.
 
Kluczowe publikacje:
1. Shaw P., Stringaris A., Nigg J., Willcutt E. *Emotion Dysregulation in Attention Deficit Hyperactivity Disorder.* **American Journal of Psychiatry**, 171(3), 2014.
2. Lenzi F, Cortese S, Harris J, Masi G. Pharmacotherapy of emotional dysregulation in adults with ADHD: A systematic review and meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev. 2018 Jan;84:359-367. doi: 10.1016/j.neubiorev.2017.08.010. Epub 2017 Aug 26. PMID: 28837827.
3. Cortese S, Kelly C, Chabernaud C, Proal E, Di Martino A, Milham MP, Castellanos FX. Toward systems neuroscience of ADHD: a meta-analysis of 55 fMRI studies. Am J Psychiatry. 2012 Oct;169(10):1038-55. doi: 10.1176/appi.ajp.2012.11101521. PMID: 22983386; PMCID: PMC3879048.

ADHD u dorosłych - Rozpoznawanie i regulacja emocji Cz. I
Dlaczego warto kliknąć „play” właśnie na ten odcinek? Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego dorosły z ADHD potrafi w kilka sekund przejść od drobnej irytacji do burzy złości – i co dokładnie dzieje się wtedy w jego mózgu – ten odcinek jest dla Ciebie. Z gabinetu psychiatry przenoszę Cię prosto w świat najnowszych badań neurobiologicznych i poznawczych, pokazując, jak rozhuśtane emocje splatają się z deficytem uwagi. 
Dowiesz się:
* dlaczego „gaz emocji” w ADHD jest tak czuły, a „hamulec” spóźniony;
* jak nauka obala mit, że gwałtowne reakcje to „brak silnej woli”. Słowem – w 20 minut dostajesz solidną porcję wiedzy, dzięki której inaczej spojrzysz na siebie lub bliską Ci osobę z ADHD.
Kluczowe publikacje:
1. Shaw P., Stringaris A., Nigg J., Willcutt E.** *Emotion dysregulation in attention deficit hyperactivity disorder.* **Am. J. Psychiatry** 171(3), 2014.
2. Lenzi F. et al.** *Pharmacological treatment of emotional dysregulation in adults with ADHD: a systematic review and meta‑analysis.* **JAMA Psychiatry** 80(9), 2023.
3. Cortese S. et al.** *Toward systems neuroscience of ADHD: a meta‑analysis of 55 fMRI studies.* **Biol. Psychiatry** 79(10), 2016.

Czym naprawdę różni się mózg dziecka z ADHD od mózgu autystycznego – i czy w ogóle się różni? W tym odcinku pokażę Wam, że ADHD, autyzm, dysleksja i tiki układają się w jedno, spójne spektrum neurorozwojowe. Jeśli chcecie usłyszeć, jak ta perspektywa burzy tradycyjne etykiety i otwiera drzwi do lepszego wsparcia, zostańcie ze mną.
Ref:
Michelini G, Carlisi CO, Eaton NR, Elison JT, Haltigan JD, Kotov R, Krueger RF, Latzman RD, Li JJ, Levin-Aspenson HF, Salum GA, South SC, Stanton K, Waldman ID, Wilson S. Where do neurodevelopmental conditions fit in transdiagnostic psychiatric frameworks? Incorporating a new neurodevelopmental spectrum. World Psychiatry. 2024 Oct;23(3):333-357. doi: 10.1002/wps.21225. PMID: 39279404; PMCID: PMC11403200. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39279404/

Zastanawiasz się, dlaczego jedno dziecko dostaje etykietę ADHD, drugie autyzmu, a trzecie – żadnej, mimo że wszystkie zmagają się z podobnymi trudnościami? W tym odcinku odkrywamy ideę spektrum neurorozwojowego, która burzy kategorie DSM-5, łączy wyniki badań genetycznych i neuroobrazowych – i pokazuje, jak nowe spojrzenie może realnie ułatwić diagnozowanie oraz terapię. Posłuchaj, jeśli chcesz zobaczyć, jak jedno wspólne pasmo może wyjaśnić ADHD, autyzm i dysleksję – i dlaczego „jeden punkcik mniej” nie powinien pozbawiać nikogo pomocy.
 
Ref:
Michelini G, Carlisi CO, Eaton NR, Elison JT, Haltigan JD, Kotov R, Krueger RF, Latzman RD, Li JJ, Levin-Aspenson HF, Salum GA, South SC, Stanton K, Waldman ID, Wilson S. Where do neurodevelopmental conditions fit in transdiagnostic psychiatric frameworks? Incorporating a new neurodevelopmental spectrum. World Psychiatry. 2024 Oct;23(3):333-357. doi: 10.1002/wps.21225. PMID: 39279404; PMCID: PMC11403200. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39279404/

Już w pierwszych minutach nagrania przeniosę Państwa z nocnego dyżuru psychiatry prosto na leśną polanę, gdzie karminowe kapelusze muchomora czerwonego migoczą w świetle latarki.Jako lekarz, który zawodowo interesuje się działaniem Amanita muscaria, odsłonię kulisy tego internetowego trendu i pokażę, jak blisko od forum na Reddit do oddziału intensywnej terapii.Przy porannej kawie zestawiam setki entuzjastycznych wpisów o lepszym śnie z pustką w bazie PubMed i Analizuję, gdzie kończy się placebo, a zaczyna farmakologia, i czy czerwony kapelusz może być alternatywą dla benzodiazepin.Porównuję najnowsze modele zwierzęce tolerancji z pojedynczymi opisami arytmii po nagłym odstawieniu mikrodawkowania.Jeżeli chcą Państwo dowiedzieć się, jaką cenę neurobiologia każe płacić za obiecywane przez Amanita muscaria ukojenie, ten odcinek przynosi dane i kliniczne historie bez sensacji i bez lukru.Zapraszam do słuchania – wspólnie sprawdzimy, czy muchomor czerwony to domowe remedium, czy raczej mykologiczna ruletka.Przedstawione w niniejszym odcinku sceny mają charakter beletryzowanej rekonstrukcji zatrucia Amanita muscaria. Zostały opracowane na podstawie opublikowanych opisów przypadków i prac toksykologicznych; pełną listę źródeł umieszczam w opisie odcinka. Postacie pacjentów oraz zespołu medycznego, a także szczegóły otoczenia klinicznego, są elementem ilustracyjnym i nie dotyczą żadnej konkretnej osoby.Narracja pierwszoosobowa została wybrana wyłącznie w celu ułatwienia odbiorcy wczucia się w dynamikę zdarzeń; nie ma na celu wprowadzania słuchaczy w błąd. Wszystkie przywoływane parametry życiowe i objawy kliniczne odpowiadają zakresom opisanym w recenzowanej literaturze medycznejReferencje:•  Michelot D., Melendez-Howell L. Amanita muscaria: chemistry, biology, toxicology, and ethnomycology. Mycological Research. 2003;107(2):131-146.•  Pilipenko V. et al. Very low doses of muscimol and baclofen ameliorate cognitive deficits … European Journal of Pharmacology. 2018;818:381-399.•  Winter C. et al. Pharmacological inhibition of the lateral habenula improves depressive-like behavior in an animal model of treatment-resistant depression. Behavioural Brain Research. 2011;216(1):463-465.•  Tamminga C.A. Muscimol: GABA agonist therapy in schizophrenia. American Journal of Psychiatry. 1978;135(6):746-747.•  Gajda M.H. Zawartość muscymolu i innych związków bioaktywnych w mycelium i owocnikach muchomorów Amanita spp. Praca magisterska; 2022.•  Hosseini M. et al. [Intrathecal muscimol reduces neuropathic pain in a rat spinal-cord-injury model]. Badanie eksperymentalne; 2014.•  Müller J. et al. Functional inactivation of the lateral and basal amygdala by muscimol prevents fear conditioning. Behavioral Neuroscience. 1997;111(4):683-691.•  Turkia M. Psycholytic dosing or ‘microdosing’ of Amanita muscaria – a retrospective case study. Preprint, PsyArXiv; listopad 2023. DOI: 10.31234/osf.io/dve46.•  Lamża Ł. Muchomory naprawdę są trujące – polemika… OKO.press; 27 sierpnia 2023.•  Fernández P. et al. Human poisoning from poisonous higher fungi: focus on analytical toxicology and case reports in forensic toxicology. Pharmaceuticals. 2020;13(12):454. DOI: 10.3390/ph13120454.•  Leas E.C. et al. Need for a public-health response to the unregulated sales of Amanita muscaria mushrooms. American Journal of Preventive Medicine. 2024;67(6):e183-e185. DOI: 10.1016/j.amepre.2024.05.006.

Już w pierwszych minutach nagrania przeniosę Państwa z nocnego dyżuru psychiatry prosto na leśną polanę, gdzie karminowe kapelusze muchomora czerwonego migoczą w świetle latarki.Jako lekarz, który zawodowo interesuje się działaniem Amanita muscaria, odsłonię kulisy tego internetowego trendu i pokażę, jak blisko od forum na Reddit do oddziału intensywnej terapii.Przy porannej kawie zestawiam setki entuzjastycznych wpisów o lepszym śnie z pustką w bazie PubMed i Analizuję, gdzie kończy się placebo, a zaczyna farmakologia, i czy czerwony kapelusz może być alternatywą dla benzodiazepin.Porównuję najnowsze modele zwierzęce tolerancji z pojedynczymi opisami arytmii po nagłym odstawieniu mikrodawkowania.Jeżeli chcą Państwo dowiedzieć się, jaką cenę neurobiologia każe płacić za obiecywane przez Amanita muscaria ukojenie, ten odcinek przynosi dane i kliniczne historie bez sensacji i bez lukru.Zapraszam do słuchania – wspólnie sprawdzimy, czy muchomor czerwony to domowe remedium, czy raczej mykologiczna ruletka.Przedstawione w niniejszym odcinku sceny mają charakter beletryzowanej rekonstrukcji zatrucia Amanita muscaria. Zostały opracowane na podstawie opublikowanych opisów przypadków i prac toksykologicznych; pełną listę źródeł umieszczam w opisie odcinka. Postacie pacjentów oraz zespołu medycznego, a także szczegóły otoczenia klinicznego, są elementem ilustracyjnym i nie dotyczą żadnej konkretnej osoby.Narracja pierwszoosobowa została wybrana wyłącznie w celu ułatwienia odbiorcy wczucia się w dynamikę zdarzeń; nie ma na celu wprowadzania słuchaczy w błąd. Wszystkie przywoływane parametry życiowe i objawy kliniczne odpowiadają zakresom opisanym w recenzowanej literaturze medycznejReferencje:•  Michelot D., Melendez-Howell L. Amanita muscaria: chemistry, biology, toxicology, and ethnomycology. Mycological Research. 2003;107(2):131-146.•  Pilipenko V. et al. Very low doses of muscimol and baclofen ameliorate cognitive deficits … European Journal of Pharmacology. 2018;818:381-399.•  Winter C. et al. Pharmacological inhibition of the lateral habenula improves depressive-like behavior in an animal model of treatment-resistant depression. Behavioural Brain Research. 2011;216(1):463-465.•  Tamminga C.A. Muscimol: GABA agonist therapy in schizophrenia. American Journal of Psychiatry. 1978;135(6):746-747.•  Gajda M.H. Zawartość muscymolu i innych związków bioaktywnych w mycelium i owocnikach muchomorów Amanita spp. Praca magisterska; 2022.•  Hosseini M. et al. [Intrathecal muscimol reduces neuropathic pain in a rat spinal-cord-injury model]. Badanie eksperymentalne; 2014.•  Müller J. et al. Functional inactivation of the lateral and basal amygdala by muscimol prevents fear conditioning. Behavioral Neuroscience. 1997;111(4):683-691.•  Turkia M. Psycholytic dosing or ‘microdosing’ of Amanita muscaria – a retrospective case study. Preprint, PsyArXiv; listopad 2023. DOI: 10.31234/osf.io/dve46.•  Lamża Ł. Muchomory naprawdę są trujące – polemika… OKO.press; 27 sierpnia 2023.•  Fernández P. et al. Human poisoning from poisonous higher fungi: focus on analytical toxicology and case reports in forensic toxicology. Pharmaceuticals. 2020;13(12):454. DOI: 10.3390/ph13120454.•  Leas E.C. et al. Need for a public-health response to the unregulated sales of Amanita muscaria mushrooms. American Journal of Preventive Medicine. 2024;67(6):e183-e185. DOI: 10.1016/j.amepre.2024.05.006.