Psychiatra w Sandałach

Kiedy pamięć boli za bardzo
Żałoba zwykle łagodnieje, ale czasem zacina się w miejscu.
W odcinku tłumaczę: kiedy czas 6–12 miesięcy przestaje być „normalnym smutkiem”, co oznacza rdzeń separacyjny (tęsknota/preokupacja) oraz dlaczego upośledzenie codziennego funkcjonowania jest kluczowe. Dostaniesz przykłady z życia i wskazówki, co zrobić dziś, by nie zostać samemu z bólem.
Bibliografia – wybór Prigerson HG, Boelen PA, Xu J, Smith KV, Maciejewski PK. Validation of DSM‑5‑TR criteria for Prolonged Grief Disorder (PGD). World Psychiatry. 2021. Killikelly C, i in. Prolonged grief disorder (przegląd). The Lancet Psychiatry. 2025. Hilberdink CE, i in. Bereavement issues and PGD: global perspective (kryteria ICD‑11/DSM‑5‑TR). Cambridge Prisms: Global Mental Health. 2023.

W tym odcinku wyjaśniam, jak przewlekły stres „rozpala” stan zapalny i przyczynia się do chorób sercowo‑naczyniowych. Pokazuję oś mózg–szpik–naczynia — biologiczny łącznik między emocjami a zapaleniem widoczny w badaniach PET/CT — oraz kluczowe dane łączące stres psychospołeczny z incydentami sercowymi. Na koniec dostajesz cztery praktyczne interwencje (oddech rezonansowy, „wyłączenie” mikro‑alarmów w telefonie, ruch z elementami izometrii i higienę snu), które pomagają „schłodzić” układ stresu i odciążyć ciało.
 
Wybrane Referencje:
1. Tawakol A, Ishai A, Takx RAP, et al. Relation between resting amygdalar activity and cardiovascular events: a longitudinal and cohort study. Lancet. 2017;389(10071):834–845. doi:10.1016/S0140-6736(16)31714-7.
2. Rosengren A, Hawken S, Ounpuu S, et al.; INTERHEART investigators. Association of psychosocial risk factors with risk of acute myocardial infarction in 11 119 cases and 13 648 controls from 52 countries (the INTERHEART study): case-control study. Lancet. 2004;364(9438):953–962. doi:10.1016/S0140-6736(04)17019-0.
3. Kivimäki M, Nyberg ST, Batty GD, et al.; IPD‑Work Consortium. Job strain as a risk factor for coronary heart disease: a collaborative meta‑analysis of individual participant data. Lancet. 2012;380(9852):1491–1497. doi:10.1016/S0140-6736(12)60994-5.
 
Polecane aplikacje (iOS/Android):
CBT I Coach – darmowa aplikacja VA/NCPTSD do pracy z bezsennością (dziennik snu, bodźce, kontrola bodźców). iOS/Android. Breathwrk – prowadzone ćwiczenia oddechowe (ustawisz tempo 4–6 s/6 oddechów/min, przypomnienia).
StayFree (Google Play / multi-platforma) – limity dzienne i sesyjne, bloki planowane i „teraz”, podstawowe statystyki; bardzo popularne. Wymaga uprawnień do statystyk i zwykle usług dostępności dla blokowania.
ActionDash (Google Play) – inspirowane Digital Wellbeing, ma tryb Focus i limity, czytelne statystyki; prosta konfiguracja.

Ten krótki, rzeczowy odcinek wyjaśnia, dlaczego sama „intencja” nie neutralizuje ryzyka i jak w praktyce działa triada substancja–set–setting — w tym, czemu Amanita muscaria nie jest psychodelikiem.
 
https://youtu.be/8oansfnmfTU?si=n3xITjsJCIwS9opU

W tym odcinku rozbieram na czynniki pierwsze modę mikrodawkowania Amanita muscaria — od neurofarmakologii (muscimol, kwas ibotenowy) po realia SOR‑ów, gdzie kończą się internetowe mity. Pokazuję, co naprawdę wiemy o działaniu i toksykologii, oraz dlaczego amerykańska FDA i CDC uruchomiły śledztwa i ostrzeżenia po serii ciężkich zachorowań, a europejskie instytucje (np. BfR) biją na alarm w sprawie żelków z muscimolem. To nie tylko liczby i przepisy: korzystam z ikon popkultury — od „Nowego wspaniałego świata” po „THX 1138” — by opowiedzieć, jak normalizacja „łagodnych” odurzeń wpycha nas w sterylną obojętność. Jeśli chcesz odsiać fakty od hype’u i mieć gotowe argumenty ten odcinek jest dla Ciebie.
---
Tytuły filmów i książek, do których nawiązuję
„Nowy wspaniały świat” (Brave New World, Aldous Huxley)
„Mechaniczna pomarańcza” (A Clockwork Orange, Anthony Burgess / reż. Stanley Kubrick)
„Równowaga (Equilibrium)” (reż. Kurt Wimmer)
„THX 1138” (reż. George Lucas)
„Przez ciemne zwierciadło” (A Scanner Darkly, Philip K. Dick / reż. Richard Linklater)
„Dredd”** (2012, reż. Pete Travis)
„Dawca”** (The Giver, Lois Lowry / reż. Phillip Noyce)
„451° Fahrenheita” (Fahrenheit 451, Ray Bradbury / reż. François Truffaut)
 
 
Wybrane, kluczowe referencje (nauka i instytucje)
1. Michelot D., Melendez‑Howell L.M. Amanita muscaria: chemistry, biology, toxicology, and ethnomycology. Mycological Research. 2003. Przegląd chemii i toksykologii (muscimol/kwas ibotenowy).
2. Moss M.J., Hendrickson R.G. Toxicity of muscimol and ibotenic acid containing mushrooms reported to a regional poison center (2002–2016). Clinical Toxicology (Phila). 2019;57(2):99–103. Dane kliniczne dot. zespołów objawów i przebiegów.
3. FDA (Dec 18, 2024). Letter to Industry: Use of Amanita muscaria or its constituents in food. Uznanie A. muscaria/muscimolu/kwasu ibotenowego za niezatwierdzone dodatki do żywności.
4. CDC (Jun 12, 2024). *HAN‑00509: Severe illness potentially associated with Diamond Shruumz products. Podsumowanie ogólnokrajowego dochodzenia i zaleceń.

To, czego za chwilę posłuchasz, to fabularyzowana opowieść o fikcyjnej osobie, prowadzona w narracji drugiej osoby. Materiał ma charakter edukacyjny: nie jest poradą medyczną ani zachętą do używania substancji psychoaktywnych. W świetle aktualnego prawa w Polsce od maja 2025 roku muscymol i kwas ibotenowy – główne związki aktywne muchomora czerwonego – widnieją w Wykazie nowych substancji psychoaktywnych, a ich posiadanie i obrót podlegają przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii; w praktyce oznacza to ścisłe ograniczenia wobec produktów i ekstraktów zawierających te związki. W tym odcinku skupiam się na psychologicznych mechanizmach towarzyszących sięganiu po substancje – takich jak unikanie doświadczania, regulacja emocji przez negatywne wzmocnienie i koszt krótkoterminowej ulgi – oraz na ich konsekwencjach dla codziennego funkcjonowania. Proszę o słuchanie z tą perspektywą i świadomością współczesnych ram prawnych dotyczących Amanita muscaria.

W odcinku zaglądamy w miejsca, gdzie widzenie przestaje być „sprawą oczu”, a staje się doświadczeniem mózgu. Na przykładach zespołu Charlesa Bonneta i halucynacji pedunkularnych pokazujemy, jak deafferentacja kory wzrokowej oraz rozregulowanie ARAS i „bramkowania” wzgórzowo‑korowego tworzą obrazy tak przekonujące, że łatwo je pomylić z psychozą. Dostajesz praktyczne różnicowanie, trzy szybkie pytania oraz wskazówki, kiedy niezwłocznie kierować pacjenta na neuroobrazowanie. To odcinek łączący oniryczne sceny z precyzyjną neuroanatomią.
 
Wybrane źródła (przeglądowe i klasyczne): • Ffytche DH. Visual hallucinations and the Charles Bonnet syndrome (przegląd, ramy definicyjne i spory diagnostyczne). • Teunisse RJ i wsp. The Charles Bonnet syndrome: a large prospective study in The Netherlands (epidemiologia, czynniki ryzyka). • Ffytche DH i wsp. The anatomy of conscious vision: an fMRI study of visual hallucinations (korelacje fMRI treści omamów). • Kosty JA i wsp. Jacques Jean Lhermitte and the syndrome of peduncular hallucinosis (zarys historyczny i neuroanatomia PH). • ACNR—Pearce JMS. Charles Bonnet’s Syndrome (opis historyczny Bonneta i rola de Morsiera). • Manford M, Andermann F. Complex visual hallucinations: Clinical and neurobiological insights.

Hormonalny most jak stres przeprogramowuje odporność - część 3 https://youtu.be/4rwIG4o6WcM Jeśli kiedykolwiek podczas grypy czułeś totalny spadek energii i nastroju, ten odcinek pokaże dlaczego to nie „słabość”, lecz mądra strategia organizmu. W prosty sposób wyjaśniam, jak sygnały układu odpornościowego docierają do mózgu i uruchamiają tzw. zachowanie chorego (osłabienie, senność, brak apetytu), jak przewlekły stan zapalny może wpływać na emocje, oraz co z tego wynika dla przyszłych terapii – od celowanej immunomodulacji po stymulację nerwu błędnego. To finał naszej mini‑serii o psychoneuroimmunologii i jednocześnie most do kolejnych tematów: stres i serce, autoimmunizacja oraz nowe leki ukierunkowane na zapalenie. Zapraszam!
Ref: Dantzer R, O’Connor JC, Freund GG, Johnson RW, Kelley KW. From inflammation to sickness and depression: when the immune system subjugates the brain. Nature Reviews Neuroscience. 2008. Miller AH, Raison CL. The role of inflammation in depression: from evolutionary imperative to modern treatment target. Nature Reviews Immunology. 2016. Tracey KJ. The inflammatory reflex. Nature. 2002.

Czy stres może wzmocnić odporność? Brzmi to jak paradoks, prawda? Wyobraźcie sobie krótkotrwały zastrzyk adrenaliny – serce bije szybciej, krew krąży żwawiej – a w tym samym czasie wasze białe krwinki mobilizują się do walki, jak żołnierze biegnący na mury obronne miasta. Taki krótki stres potrafi dodać wigoru układowi immunologicznemu. Ale uwaga - jeśli napięcie trwa zbyt długo, te same hormony stresu stają się zdrajcami, powoli sabotując naszą odporność od środka. A co z różnicami między ludźmi? Słyszeliście o motywie, że faceci umierają na katar? Takim żarcie, mówiącym o tym, że mężczyźni przechodzą przeziębienie ciężej niż kobiety? Otóż hormony płciowe rzeczywiście mogą sprawiać, że mężczyźni przechodzą niektóre infekcje ciężej niż kobiety. W tym odcinku dowiecie się, jak mózg rozmawia z układem odpornościowym za pośrednictwem hormonów oraz dlaczego biologia czasem faworyzuje jedną z płci w walce z zarazkami. Zapowiada się intrygująco, więc zostańcie ze mną – zaczynam!
1. Dhabhar FS, McEwen BS. Acute stress enhances while chronic stress suppresses cell mediated immunity in vivo: a potential role for leukocyte trafficking. Brain, Behavior, and Immunity. 1997;11(4):286–306. .
2. Dhabhar FS. Stress induced redistribution of immune cells—From barracks to boulevards to battlefields. Brain, Behavior, and Immunity. 2012;26(7):749–760. 3. Segerstrom SC, Miller GE. Psychological stress and the human immune system: a meta analytic study of 30 years of inquiry. Psychological Bulletin. 2004;130(4):601–630. 4. Cohen S et al. Chronic stress, glucocorticoid receptor resistance, inflammation, and disease risk. PNAS. 2012;109(16):5995–5999. 5. Potluri T et al. Age associated changes in the impact of sex steroids on influenza vaccine responses. NPJ Vaccines. 2019;4:29. Uwagi metodologiczne / zakres stosowalności Efekty ostrego stresu są czasowe, zależne od natężenia i momentu względem ekspozycji antygenowej; nie przekładają się automatycznie na „lepsze zdrowie” w każdym scenariuszu. Różnice płciowe w immunogenności nie są identyczne dla wszystkich szczepionek, populacji i grup wiekowych;

Wyobraźcie sobie, że sam smak potrafi „przełączyć” odporność. W klasycznym doświadczeniu Adera i Cohena (1975) smak słodkiej wody, wcześniej skojarzony z silnym lekiem immunosupresyjnym, wystarczył, by u warunkowanych zwierząt ponownie zahamować odpowiedź immunologiczną. To właśnie od tego momentu narodziła się psychoneuroimmunologia – nauka o dwukierunkowej komunikacji mózg–układ odpornościowy. W odcinku pokazuję, jak mózg wpływa na odporność szlakiem nerwowym: autonomiczny układ nerwowy (współczulny/przywspółczulny) unerwia śledzionę, węzły chłonne i grasicę; zakończenia nerwowe uwalniają m.in. noradrenalinę, oddziałując bezpośrednio na komórki immunologiczne, które mają receptory adrenergiczne, zwłaszcza β₂‑AR; to realny „telefon” między neuronami a leukocytami, a nie metafora, jak dawniej sądzono. krótkotrwały, ostry stres może zwiększać gotowość immunologiczną (m.in. przez mobilizację i redystrybucję leukocytów), podczas gdy stres przewlekły sprzyja dysregulacji i osłabieniu odpowiedzi odpornościowej (meta‑analiza powyżej 300 badań). Z odcinka dowiesz się m.in.: czym jest warunkowanie immunologiczne. Przykład z historii medycyny: eksperyment Ikemiego i Nakagawy (1962) pokazał, że sama sugestia potrafi nasilić lub wygasić reakcję alergiczną u uczulonych chłopców – mocny dowód, że oczekiwania psychiczne modulują odpowiedzi immunologiczne. To odcinek 1/3. W części 2 omówię szlaki hormonalne (oś HPA, kortyzol, adrenalina), a w części 3 – bezpośrednią „mowę” cytokin i nerwów. Źródła: Ader R., Cohen N. (1975). Behaviorally conditioned immunosuppression. Psychosomatic Medicine, 37(4), 333–340. Ikemi Y., Nakagawa S. (1962). A psychosomatic study of contagious dermatitis. Kyushu Journal of Medical Science, 13, 335–352. Felten D.L. i in. (1985). Noradrenergic and peptidergic innervation of lymphoid tissue. J Immunol, 135(2 Suppl), 755s–765s. Scanzano A., Cosentino M. (2015). Adrenergic regulation of innate immunity. Front Immunol . Dhabhar F.S., McEwen B.S. (1999). Enhancing vs. suppressive effects of stress hormones on immunity. PNAS. Segerstrom S.C., Miller G.E. (2004). Psychological stress and the human immune system: a meta‑analytic study. Psychological Bulletin. Tracey K.J. (2002). The inflammatory reflex. Nature. #psychoneuroimmunologia #neurobiologia #psychiatria #stres #odporność #HPA #vagus #PNI Uwaga: Materiał edukacyjny, nie zastępuje porady lekarskiej.

https://youtu.be/RmQuTzyrPq0
Czy zdarzyło Ci się przy kimś nagle poczuć się bezradnie, choć „obiektywnie” nic takiego się nie dzieje? Albo przeciwnie — od razu chcieć kogoś ratować, chronić, choć dopiero go poznałaś/poznałeś? W psychoterapii ten niewidoczny „prąd emocji” nazywamy przeniesieniem i przeciwprzeniesieniem.• Przeniesienie to sytuacja, w której pacjent ― nieświadomie ― wnosi do relacji z terapeutą uczucia i oczekiwania ukształtowane w ważnych, dawnych relacjach (np. z rodzicem). Terapeuta zaczyna być traktowany „jak ktoś z przeszłości”.• Przeciwprzeniesienie to wewnętrzne reakcje terapeuty (myśli, uczucia, impulsy), które pojawiają się w odpowiedzi na pacjenta. Bywają częściowo „osobiste”, ale bardzo często mówią coś o świecie wewnętrznym pacjenta — są jak lustro, w którym odbijają się jego niewypowiedziane lęki, potrzeby i konflikty.Dlaczego to ważne? W życiu codziennym podobne mechanizmy tłumaczą, dlaczego przy jednych ludziach czujemy się dziwnie winni, a przy innych spontanicznie opiekuńczy czy rozdrażnieni — to „stare scenariusze” odtwarzane w nowych relacjach.
Ref:Colli A, Tanzilli A, Dimaggio G, Lingiardi V. Patient personality and therapist response: an empirical investigation. Am J Psychiatry. 2014 Jan;171(1):102-8. doi: 10.1176/appi.ajp.2013.13020224. PMID: 24077643.